Piotr Domagała: Staram się słuchać muzyki uważnie, ale nie za dużo

Aż dwa i pół miesiąca, od 1 lipca do 17 września, trwa w Supraślu Podlasie SlowFest, wymyślony przez Romana Gutka interdyscyplinarny festiwal realizujący idee ruchu slow i umożliwiający kontakt ze sztuką w otoczeniu natury. Gitarzysta i kompozytor Piotr Domagała jest kuratorem wydarzeń muzycznych na tym nowym festiwalu.

Piotr Domagała. Fot. Leena Pubev
Piotr Domagała. Fot. Leena Pubev

MELOMANI ONLINE:  Jak doszło do nawiązania współpracy z Podlasie SlowFest?

PIOTR DOMAGAŁA: Ponad dwa lata temu zadzwonił do mnie Roman Gutek. Nie znaliśmy się osobiście, ale oczywiście wiedziałem, że jest to człowiek, który działa skutecznie w bardzo trudnym obszarze, jakim jest promocja sztuki na wysokim poziomie artystycznym, często eksperymentalnej, poszukującej. Przymierzałem się do zorganizowania festiwalu Slow Music w Krakowie, a Roman Gutek zaproponował współpracę przy jego większym projekcie, festiwalu łączącym różne dziedziny sztuki. I tak, pracując na koncepcją festiwalu slow na Podlasiu, zaczęliśmy się poznawać.

Podlasie Slow Fest, Supraśl, 1 lipca - 17 września 2017
Podlasie SlowFest, Supraśl, 1 lipca – 17 września 2017

MELOMANI ONLINE: Jaki był klucz doboru artystów występujących na scenie muzycznej Podlasie SlowFest? Czy trudno było ich namówić na występ w Supraślu?

PIOTR DOMAGAŁA: Na pierwszym miejscu znalazł się słuchacz i potrzeba stworzenia miejsca powolnego odbioru muzyki. Przez powolny odbiór rozumiem możliwość zatopienia się w dźwięku poza czasem. Tradycyjne festiwale nawet jeśli dają nam szansę na spotkanie z wybitnymi twórcami, nie pozostawiają czasu na refleksję, na przeżycie, na pełne doświadczenie wrażeń. Zależało nam na stworzeniu festiwalu „z oddechem”. Z czasem na spokojne przerobienie, przyswojenie bodźców. Kluczem doboru artystów była także wysoka jakość wykonawcza i oryginalność artystyczna. Tak po prostu. Jestem przekonany, że każdy gatunek muzyki na najwyższym poziomie zaprezentowany w odpowiednim miejscu i we właściwych okolicznościach dostarcza słuchaczom niezapomnianych wrażeń. Zapraszani przez mnie artyści reagowali bardzo pozytywnie na założenia festiwalu i chętnie podejmowali współpracę. Muzycy, którzy wystąpili do tej pory, sami o sobie mówią „pasujemy tu”.

Arianne Savall, Petter Udland Johansen i Michał Nagy na Podlasie SlowFest, 27 lipca 2017 r. Fot. Beata Marciniak
Arianne Savall, Petter Udland Johansen i Michał Nagy na Podlasie SlowFest, 27 lipca 2017 r. Fot. Beata Marciniak

MELOMANI ONLINE:  To samo zapewne powiedzą jutro członkowie  Bester Quartet, czterej klasycznie wykształceni muzycy eksplorujący różne obszary muzyki klezmerskiej, jazzowej i awangardowej. Ich festiwalowy koncert w sobotę 26 sierpnia, ma jubileuszowy charakter – zespół obchodzi 20-lecie działalności.

PIOTR DOMAGAŁA: Bardzo się cieszę, że udało mi się zaprosić ten wspaniały zespół na Slowfest. Zwłaszcza, że w tym roku obchodzą jubileusz swojej bogatej działalności artystycznej. Z Jarkiem Besterem i kolegami znamy się od wielu lat, zaczynaliśmy nagrywać w tych samych studiach, wielokrotnie koncertowaliśmy w przeróżnych projektach. Te kontakty były zawsze inspirujące. Myślę, że ich muzyka oparta na kulturze i tradycji klezmerskiej doskonale wpisuje się w klimat i nastrój Podlasia, stąd mój pomysł na jutrzejszy koncert.

MELOMANI ONLINE: Sam jest Pan cenionym muzykiem jazzowym, ale wykraczającym poza granice jednego gatunku. Na festiwalu w Supraślu wystąpi Pan z Kwartetem Śląskim – zespołem klasycznym, promując Waszą ostatnią płytę. Proszę opowiedzieć o tym muzycznym spotkaniu.

PIOTR DOMAGAŁA: Projekt Chowańce, który realizuję w wybitnymi muzykami ze Śląska, również wpasowuje się w ideę festiwalu. Zresztą muzykę do tego projektu pisałem w tym samym czasie, kiedy pracowałem nad koncepcją odbioru slow music. To również, tak jak w przypadku Podlasie SlowFest, był szczęśliwy przypadek, bo spotkałem wspaniałych ludzi. Do urealnienia tego projektu przyczynił się znacząco mój przyjaciel, gitarzysta Marek Nosal oraz Agencja Artystyczna GAP z Krakowa. A praca z Kwartetem Śląskim to czysta przyjemność. Bardzo się cieszę, że ci wybitni wykonawcy muzyki klasycznej, głównie współczesnej, podjęli wyzwanie i mogliśmy połączyć gatunki w taki sposób, żeby każdy pokazał swoją najlepszą stronę.

Piotr Domagała i Kwartet Śląski. Fot. Anna Mika
Piotr Domagała i Kwartet Śląski. Fot. Anna Mika

MELOMANI ONLINE: Obronił Pan doktorat na temat technik i możliwości gry na gitarze we współczesnej muzyce jazzowej, jest Pan wykładowcą w szkołach muzycznych. Jak znajomość teorii przekłada się na Pana praktykę wykonawczą? Jak te dwa światy – teoria i praktyka – spotykają się ze sobą?

PIOTR DOMAGAŁA: Rozwój artystyczny, zresztą rozwój w każdym obszarze, potrzebuje podglebia. Im bogatsze podglebie, tym ciekawszy efekt. Pracuję nad swoim rozwojem wielowątkowo. Oczywiście, świadomość w zakresie teorii muzyki jest bardzo ważna. Nie sztuka raz trafić w cel, sztuką jest świadome kierowanie środkami wyrazu w poszukiwaniu nowych sensów, nowych połączeń, a także nowych środków. Nie chcę wyważać otwartych drzwi. Teoria muzyki jest szeroko opracowana, ale nadal są obszary do rozmyślań. Jednocześnie działalność twórcza i praktyka wykonawcza dostarczają odpowiedzi, ale też prowadzą na nowe ścieżki i stawiają pytania, które lubię poddać dywagacjom teoretycznym. Oprócz wykształcenia muzycznego, zdobyłem też wykształcenie humanistyczne. W moim przypadku są to dwa uzupełniające się obszary, splecione i wzajemnie się wspierające.

MELOMANI ONLINE: Kiedy i gdzie będzie można Pana posłuchać po festiwalu?

PIOTR DOMAGAŁA: Bezpośrednio po Podlasie SlowFest wyjeżdżam do Austrii. Pracujemy nad nowym polsko-austriackim projektem z kolegami z Insbrucku. Będę musiał dogonić muzyków, którzy mogli poświęcić pracy koncepcyjnej całe lato. AcceptDance – tak nazywa się projekt – pokazuje różnice w podejściu do muzyki między naszymi narodami, ale w mój ulubiony sposób, czyli poprzez łączenie najciekawszych elementów i wykazanie, że różnice mogą zbliżać.

Wolfgang Mitterer, koncert na Podlasie SlowFest, 5 sierpnia 2017 r. Fot. Beata Marciniak
Wolfgang Mitterer, koncert na Podlasie SlowFest, 5 sierpnia 2017 r. Fot. Beata Marciniak

ANKIETA

Pierwsze wielkie olśnienie muzyczne

Transmisja Polskiego Radia z Festiwalu Jazz Jamboree. Mieszkałem w Kielcach, miałem chyba 12 lat, włączone radio. Zachwyt tak wielki, że pamiętam te emocje do dziś.

Koncert, jaki zrobił na mnie największe wrażenie.

John McLaughlin i Zakir Hussain z projektem Shakti w Teatrze Roma w Warszawie w 2003 r.

Płyta, do której najczęściej powracam

Keith Jarrett – „Standards”.

Najczęściej słucham muzyki…

Trudne pytanie. W domu, w samochodzie, na żywo… Staram się słuchać muzyki uważnie, ale nie za dużo.

Ulubione miejsce związane z muzyką

Moja pracownia na pl. Sikorskiego w Krakowie.

PIOTR DOMAGAŁA - gitarzysta jazzowy, wykładowca klasy gitary w Instytucie Jazzu Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. Ma na swoim koncie cztery autorskie płyty.  Więcej informacji na stronie muzyka.

Maciej Farski: Muzyka towarzyszy mi od zawsze

Piotr Łyszkiewicz, Candy Dulfer, Maciej Farski
Maciej Farski (z prawej) i Piotr Łyszkiewicz – dyrektor Ladies’ Jazz Festival z Candy Dulfer, gwiazdą festiwalu w 2007 i ponownie w 2015 r.

MELOMANI ONLINE: Jak doszło do tego, że został Pan organizatorem wydarzeń muzycznych, takich jak rozpoczynający się 20 sierpnia w Gdyni koncertem Urszuli Dudziak Ladies’ Jazz Festival

Moje zawodowe zainteresowania to komunikacja marketingowa, budowanie pozycji marek, public relations. Wydarzenia, ich planowanie, organizacja i ocena to element strategii komunikacyjnych, taktyki osiągania wcześniej zamierzonych celów.

Muzyka towarzyszy mi od zawsze: lepiej czy gorzej grałem i gram na kilku instrumentach, tworzyłem różne zespoły, pisałem teksty i muzykę. Słucham mnóstwa różnych jej odmian.

Współorganizowanie wydarzeń muzycznych to dla mnie logiczne połączenie tych pasji. Jest i wyzwaniem, i przyjemnością. Daje radość obcowania z ciekawymi ludźmi, pozwala ciągle się uczyć i  rozwijać. Cały czas zbieram doświadczenia.  Jestem Koziorożcem, a te podobno na swe szczęście, czy też zgubę, dążą do perfekcji. Ja chciałbym, by nasze festiwale coraz dokładniej docierały do konkretnych, znanych nam odbiorców, spełniały ich oczekiwania, pozytywnie zaskakiwały.

MELOMANI ONLINE:  Skąd pomysł na formułę Ladies‘ Jazz Festival, który odbywa się w Gdyni już po raz trzynasty (w tym roku 20-27 sierpnia)? Inspirował się Pan jakimś innym wydarzeniem czy to w pełni autorski pomysł?

Stacey Kent na Ladies Jazz Festival w 2013 r.
Ladies Jazz Festival. Koncert Stacey Kent w Sali Koncertowej Zarzadu Morskiego Portu Gdynia, 12 lipca 2013 r. Fot. Krzysztof Mystkowski / KFP

MACIEJ FARSKI: Po pierwsze: władze Gdyni poszukiwały formuły cyklicznego jazzowego cyklicznego wydarzenia, które mogłoby trwale wpisać się w koncepcję promowania miasta. Po drugie: należy podkreślić, że twórcą Ladies’ Jazz Festival jest przede wszystkim mój przyjaciel Piotr Łyszkiewicz. To rodowity gdynianin, ale kilkanaście lat pracował w Warszawie, gdzie się poznaliśmy. Na różnych spotkaniach biznesowych byliśmy często jedynymi osobami, które wiedziały, kto śpiewa czy gra w tle 🙂 Od słowa do słowa doszliśmy do wniosku, że nadszedł już czas, by zamiast jeździć na koncerty ulubionych wykonawców po świecie, zacząć zapraszać ich do Polski. I dziś mamy jedyny festiwal dam jazzu, podkreślający wkład i rolę kobiet w rozwój tej muzyki. Latem, nad polskim morzem, gdzie warto spędzić trochę czasu. Na przykład w Gdyni, która też jest kobietą i powstawała mniej więcej w czasie, w którym krystalizował się jazz. Jest nowoczesna, chłonna, przyświeca jej od początku może trochę buńczuczna, ale nie przaśna myśl – jakość, przyjemność, pasja, spojrzenie poza horyzont…

MELOMANI ONLINE: Trochę zdziwiłem się, widząc, że jeden  z festiwalowych koncertów odbywa się corocznie w Wejherowie…

MACIEJ FARSKI:  Jeden z koncertów Ladies‘ Jazz Festival już od czterech lat odbywa się w Wejherowie. Do tej pory festiwalowe koncerty w Filharmonii Kaszubskiej dali Banda Magda z USA, Brenda Boykin z towarzyszącym jej Club des Belugas (USA/Niemcy), Stacey Kent w specjalnym brazylijskim programie, a w tym roku wystąpi tu Kandace Springs i do tego będzie to jej pierwsza wizyta w naszym kraju i jedyny w tym roku koncert w Polsce.

Dlaczego Wejherowo? Cóż, wspaniała nowa sala koncertowa, ładna z zewnątrz i miła akustycznie, do tego na tyle duża, by można było myśleć o ciekawych artystkach z zagranicy i na tyle kameralna, by stworzyć atmosferę klubowego grania dla przyjaciół. Władze miasta i dyrekcja Filharmonii Kaszubskiej zgodziły się z nami, że to interesujące przedsięwzięcie. I nie jesteśmy odosobnieni w tym mniemaniu, bo nie po raz pierwszy wejherowski koncert Ladies‘ Jazz Festival jest wyprzedany z dużym wyprzedzeniem.

MELOMANI ONLINE:  Zagranicznymi gwiazdami Ladies‘ Jazz Festival są w tym roku Bebel Gilberto, Wendy Lands i – ku mojej ogromnej radości – wspomniana przez Pana Kandace Springs, stosunkowo mało jeszcze znana w Polsce piosenkarka i pianistka, łącząca w swych kompozycjach elementy soulu, R&B i jazzu, nagrywająca dla prestiżowej wytwórni Blue Note. Proszę zdradzić trochę sekretów z kuchni negocjacyjnej. Jak przekonują Państwo artystów, by odwiedzili Gdynię i Wejherowo? 

MACIEJ FARSKI:  Ladies‘ Jazz Festival to już przeszło 80 koncertów, przeszło 40 tysięcy słuchaczy, prawie 7 tysięcy minut muzyki na żywo, ponad 390 artystów, którym stwarzamy jak najlepsze, przyjazne warunki pracy. Zarówno słuchacze, jak i wykonawcy czują się tu dobrze, mają poczucie, że są ważni i wyjątkowi. Taki przekaz dociera do coraz większej grupy  artystek, które chcą doświadczyć tej atmosfery Ladies‘ Jazz Festival i jednocześnie przyciąga wiernych słuchaczy.

Maciej Farski, Urszula Dudziak - dyrektor artystyczna Ladies Jazz Festival, Piotr Łyszkiewicz, Magda Łyszkiewicz
Maciej Farski, Urszula Dudziak – dyrektor artystyczna Ladies’ Jazz Festival, Piotr Łyszkiewicz, Magda Łyszkiewicz

MELOMANI ONLINE: Jest Pan także współorganizatorem Siesta Festival (w tym roku odbył się w Filharmonii Bałtyckiej w Gdańsku w dniach 21-23 kwietnia). Czy jest to propozycja muzyczna zbieżna z tym, co w swych audycjach i na składankach płytowych prezentował Marcin Kydryński?

Początkowo było to specjalne wydarzenie dla uczczenia jubileuszu coniedzielnej audycji radiowej „Siesta”. Dzięki ogromnemu zaintereresowaniu słuchaczy przerodziło się w organizowany cyklicznie festiwal. Marcin Kydryński jest jego dyrektorem artystycznym, a program festiwalu odzwierciedla prezentowane w audycji muzyczne fascynacje jej autora.

MELOMANI ONLINE: Oferta festiwalowa w Polsce jest coraz bogatsza, ale jako wciąż nienasyconemu fanowi jazzu marzy mi się festiwal taki jako North Sea. Czy myśli Pan, że doczekamy się wydarzenia tej skali w Polsce? Jakie warunki musiałyby zostać spełnione, by to marzenie mogło stać się rzeczywistością?

Musielibyśmy być bogatszym krajem, zarabiać porównywalnie do Skandynawów, mieć zakodowane, że kultura to stanowczo coś więcej niż ekstrawagancja. Stworzenie dobrego festiwalu muzycznego wymaga ogromnej konsekwencji, odpowiedniej, pasującej do czasu i miejsca koncepcji, pieniędzy zarówno na program, obudowę jak i na profesjonalną, skuteczną promocję tego wydarzenia, a także czasu i cierpliwości na dopieszczenie i realizację projektu. Mamy już w Polsce wydarzenia muzyczne, które mogą spokojnie konkurować z festiwalami zagranicznymi. Umiemy je robić, jesteśmy kreatywni i nie boimy się tworzyć oryginalnych rzeczy. Czy zatem będziemy mieć festiwal na miarę North Sea, to zależy od zasobności portfeli i roli, jaką jako naród przypiszemy kulturze w naszym życiu.

ANKIETA

Pierwsze wielkie olśnienie muzyczne

Nie potrafię wybrać  jednego. Z dzieciństwa pamiętam „Valse Triste” Sibeliusa, „Taniec z szablami” Chaczaturiana, Bolero Ravela, trzecia część V Symfonii Beethovena, „Korowód” Marka Grechuty, Albinoniego, Corellego. Potem były rzesze przedstawicieli rocka, punku, indie, przeróżni songwriterzy, a dopiero potem Coltrane, Davis, Chet Baker…

Koncert, jaki zrobił na mnie największe wrażenie

Hanna Banaszak na Ladies’ Jazz Festival 2012 Teatr Muzyczny - Nowa Scena w Gdyni fot. Mateusz Ochocki / KFP
Hanna Banaszak na Ladies’ Jazz Festival 2012,Teatr Muzyczny – Nowa Scena w Gdyni. Fot. Mateusz Ochocki / KFP

David Byrne w Kongresowej , Hanna Banaszak na Ladies’ Jazz Festival, Biffy Clyro w Proximie, a potem w Stodole i na Torwarze (uwielbiam ich koncertową twarz, tak inną od tej znanej z teledysków czy płyt), John Porter w różnych klubach studenckich działających w zeszłym wieku, Nick Cave w Kongresowej, Pogorelić na konkursie chopinowskim, Anoushka Shankar podczas pierwszego koncertu w Polsce na Siesta Fetival (również dlatego, że był to odważny projekt, biorąc pod uwagę charakter tego festiwalu), Patricia Barber Trio – ostatni jej koncert w Gdyni… znów pewnie za dużo, a mam nadzieję, że ta lista będzie rosła i rosła 🙂

Płyta, do której najczęściej powracam /  z której posiadania w swojej kolekcji jestem najbardziej dumny

Ostatnio najczęściej słucham „Desh” Jocelyn Pook, „Dawn Chorus” Hidden Orchestra, „Mumble” Wendy Lands (by pamiętać, że nasza gwiazda Ladies’ Jazz Festival 2017 nie samym Szpilmanem stoi), „Bental” Kobiety z Wydm (świetne teksty i utwory) oraz „Songs from Before” Maxa Richtera.

Najbardziej dumny byłem chyba z analoga „An American Prayer” The Doors, który kupiłem w antykwariacie muzycznym w Łodzi za połowę stypendium.

Najczęściej słucham muzyki…

Wszędzie i w każdych okolicznościach! W samochodzie, w pracy, w domu, chyba tylko nie na spacerach po lesie :). Muzyka towarzyszy mi od zawsze. Różna w zależności od nastroju i chwili. Na przeróżnych nośnikach i w przeróżnych formatach. Kocham dźwięki, jestem od nich uzależniony.

Ulubione miejsce związane z muzyką

Coraz bardziej doceniam miejsca, gdzie można słuchać muzyki w komforcie, gdzie wygodnie się siedzi i nikt nikomu nie przeszkadza. Stąd też nasze festiwalowe koncerty organizujemy np. w Filharmonii Bałtyckiej w Gdańsku, Teatrze Muzycznym w Gdyni, dobrych salach koncertowych, które oferują słuchaczom i odpowiednią akustykę, i wysoki komfort.

MACIEJ FARSKI

Zajmuje się komunikacją marketingową i public relations. Jest współorganizatorem m.in. jedynego w Europie festiwalu poświęconego damom jazzu, Ladies’ Jazz Festival, nieprzerwanie odbywającego się od 2005 roku, oraz współorganizatorem i promotorem Siesta Festival.

Paweł Kos-Nowicki, Monika Kos-Nowicka: Opanowaliśmy sztukę kompromisu

MELOMANI ONLINE: Właśnie zbliża się do końca X edycja Letniego Festiwalu Nowego Miasta w Warszawie, którego filarem jest orkiestra Warsaw CamerataPodczas finałowego koncertu w niedzielę 6 sierpnia zadyryguje nią Jerzy Maksymiuk. Cofnijmy się jednak do samego początku – jak zrodziła się ta inicjatywa? Będzie to też zapewne, Pawle, opowieść o orkiestrze, którą prowadzisz obecnie i jej poprzedniczce – Nowej Orkiestrze Kameralnej.

Paweł Kos-Nowocki dyryguje orkiestrą Warsaw Camerata. Zdjęcie: Weronika Pawłowska.
Paweł Kos-Nowicki dyryguje orkiestrą Warsaw Camerata. Zdjęcie: Weronika Pawłowska.

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Historia zaczyna się w roku 1999-2000. Spotkaliśmy się z grupą przyjaciół podczas pracy nad operą Jerzego Fryderyka Handla „Sosarme” w Akademii Muzycznej w Warszawie. Miałem początkowo być asystentem dyrygenta, który jednak się wycofał i Agata Sapiecha, która sprawowała kierownictwo muzyczne zapytała, czy nie stanąłbym za pulpitem. Jednocześnie właśnie wtedy przyjechał do Polski Richard Berkeley, kontratenor, obecnie prezes Fundacji Nowa Orkiestra Kameralna. Miał warsztaty z odtwórcami głównych ról wokalnych. Zaproponował, żebyśmy zrobili coś dalej na bazie zespołu pracującego and tym przedsięwzięciem.
Ja byłem wówczas jeszcze studentem i marzyłem o posiadaniu własnej orkiestry, Monika była tuż po studiach. W tym czasie państwo raczej wycofywało się z wspierania finansowo tego rodzaju inicjatyw, my z kolei nie byliśmy jeszcze przyzwyczajeni do myślenia rynkowego: trzeba mieć produkt, który się sprzedaje. Zaczęliśmy grać nie mając wsparcia znikąd, spotykaliśmy się po prostu z grupą przyjaciół na próbach i koncertach: tak funkcjonowaliśmy przez pierwsze dwa lata.

MELOMANI ONLINE: To z czego żyliście wtedy?

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Mieliśmy szczęście – ojciec Moniki radził sobie dobrze finansowo i zgodził się utrzymywać dwóch darmozjadów – artystów „na dorobku”. Rola tego mecenesa była absolutnie nie do przecenienia 🙂 Jako student miałem też stypendium Ministerstwa Kultury za wyniki, a ponadto rentę rodzinną, gdyż mój ojciec zmarł wcześnie, w 1997 r. Do 26. roku życia funkcjonowałem po części na koszt państwa i wspominam to bardzo dobrze. Mieliśmy więc możliwość pracy marzycielskiej. Richard też powtarzał, że żaden zespół tego typu nie może istnieć bez programów edukacyjnych (w języku angielskim jest na to ładne określenie „outreach”). Pierwsze dostacje od miasta dostaliśmy właśnie na działania wśród uczniów.
Po pięciu latach funkcjonowania pojawił się w dzielnicy Śródmieście konkurs na zorganizowanie cyklu imprez kulturalnych w obrębie Traktu Królewskiego. To był początek Festiwali Nowego Miasta. Graliśmy wtedy w cztery niedziele w czterech kościołach – oprócz tych, które są z naszą imprezą związane na stałe od 10 lat (dominikanie na Freta, franciszkanie na Zakroczymskiej i kościół Nawiedzenia NMP na ul. Przyrynek), występowaliśmy wtedy jeszcze w kościele paulinów na ul. Długiej.

MELOMANI ONLINE: Czy macie jakieś „odgórne” uzgodnienia ze stroną kościelną?

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Nie, umawiamy się w każdym z tych miejsc z osobna. Po dziesięciu latach przeor dominikanów, gwardian u franciszkanów czy proboszcz na Przyrynku wiedzą kto, do nich przychodzi i po prostu w pewnym momencie zaczynamy pracę. Franciszkanie chcą zresztą, żebyśmy grali u nich więcej koncertów, nie tylko podczas Festiwalu, ale w ciągu całego roku. Ja się z tego bardzo cieszę, bo przez wieki właśnie w kościołach sztuka wzrastała i kwitła. Uważam, że to jest dobre miejsce dla sztuki. Może nie perfekcyjne do grania, ale zawsze można znaleźć utwory pasujące do tych wnętrz.

Wracając jeszcze do historii festiwalu: w 2009 r. ówczesny burmistrz Śródmieścia Piotr Królikiewicz zasugerował nam, żebyśmy skupili się na muzyce polskiej. To było trochę pytanie, trochę życzenie, ale w zasadzie propozycja nie do odrzucenia. Zrozumieliśmy, że albo tak, albo wcale. Nie było nam jednak z tym nie po drodze, gdyż od początku uważaliśmy, że kto jak nie my ma pokazywać polską muzykę.

Monika Kos-Nowicka. Zdjęcie z archiwum domowego.
Monika Kos-Nowicka. Zdjęcie z archiwum domowego.

MONIKA KOS-NOWICKA: Zaczęliśmy wtedy sprawdzać i okazało się, że nie ma wielu imprez z muzyką wyłącznie polską.

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Jak widać to przyjęło się, funkcjonuje i będzie funkcjonować dalej.

MELOMANI ONLINE: Jak z Nowej Orkiestry Kameralnej zrodziła się Warsaw Camerata?

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Fundacja Nowa Orkiestra Kameralna zaczęła robić dużo rzeczy dookoła: miała amatorski chór, szkolenia, jakieś działania biznesowe. I w pewnym momencie NOK zaczęto postrzegać jako zespół hobbystów. Poza tym orkiestra przestała być „nowa”. Doszliśmy do wniosku, że trzeba trochę uporządkować te różne obszary. Powstał Chór Warszawski zamiast chóru FNOK, powstała Warsaw Camerata i każdy zaczął trochę pracować na swój rachunek, choć Fundacja pozostała zapleczem organizacyjno-finansowym. Podkreślamy jednak zawsze, że Warsaw Camerata wywodzi się z NOK – zespołu, który kiedyś występował z samym Christopherem Hogwoodem.

Paweł i Monika Kos-Nowiccy z Christopherem Hogwoodem
Paweł i Monika Kos-Nowiccy z Christopherem Hogwoodem

MELOMANI ONLINE: Robicie oboje wiele, by kolejne pokolenie – na razie w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym – nie wzdragało się w przyszłości, słysząc słowo „filharmonia”. Moniko, edukacja najmłodszych melomanów to zdaje się głównie Twoja działka.

MONIKA KOS-NOWICKA: Przede wszystkim trzeba tu powiedzieć o Filharmonii Przedszkolaka. Wymyśliliśmy ten program, kiedy nasz starszy syn był w wieku przedszkolnym. Zaczęło się od wizyty w jego przedszkolu pod hasłem „co robią Twoi rodzice”: ja z koleżankami jako kwartet coś zagraliśmy, a Paweł opowiadał o muzyce klasycznej, która nie jest wcale taka straszna. Zostaliśmy dobrze przyjęci, więc zaczęliśmy pisać wnioski do miasta i dzielnic i z powodzeniem rozszerzyliśmy program na kolejne placówki, głównie przedszkola państwowe.
W tym roku mieliśmy ok. 400 godzin różnej działalności animacyjnej.
Dla starszych dzieci wymyśliliśmy warsztaty, podczas których muszą podejmować decyzje twórcze: co mamy zagrać, jaką historię przedstawić.
Organizujemy też od wielu lat cykl Koncertów Rodzinnych na Łowickiej, w tej chwili czekamy na rozstrzygnięcie kolejnego konkursu.

MELOMANI ONLINE: Czy małe dzieci podczas koncertów mogą się swobodnie przemieszczać?

MONIKA KOS-NOWICKA: Nie, to byłoby logistycznie trudne do ogarnięcia.

MELOMANI ONLINE: I udaje się utrzymać ich uwagę?

MONIKA KOS-NOWICKA: Tak, gramy krótkie fragmenty. Jeżeli jest dłuższy utwór, to dzielimy go na części, przeplatane opowieściami o tym, co można usłyszeć. Wszystko jest dopasowane do percepcji dzieci.

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Co ważne, nie jest to słuchanie dla słuchania. Moja koleżanka, doktor psychologii, powiedziała kiedyś, że dziecko musi mieć jasno wyznaczony cel słuchania. Słuchanie muzyki, bo jest ładna, u większości dzieci przedszkolnych nie ma sensu.

Zajęcia z dziećmi w szkole podstawowej
Zajęcia z dziećmi w szkole podstawowej

MELOMANI ONLINE: Jaki może być ten cel?

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Na przykład próba policzenia, ile razy w Rondzie Mozarta pojawia się temat albo jakie zwierzaki ukryły się w „Wiośnie” Vivaldiego. Jeśli np. jeż, to pytamy, który instrument zagrał jeża.
Rzeczą frustrującą jest to, że muzyka nas w tej chwili otacza praktycznie bez przerwy – jest tłem, które nie zawsze nam odpowiada, ale nie mamy na to wpływu. I obserwujemy, że dzieci słuchają, kiedy do nich mówimy, ale gdy zaczynamy grać – natychmiast zaczynają rozmawiać. Przy muzyce gadamy wszędzie: w kawiarni, w sklepie, w samochodzie. Dzieci wyciągają po prostu wnioski z zachowania dorosłych.

MONIKA KOS-NOWICKA: Przykład, jaki dają dorośli, jest kluczowy. Jeśli w przedszkolu, w którym gramy, panie wychowawczynie nie piją w tym czasie kawy, stukając szklankami albo nie stukają w smartfony, dzieci bardziej koncentrują się na tym, co robimy.

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Na zachowanie dzieci niebagatelny wpływ ma też pogoda. Gdy nadchodzi burza, nie mogą się skoncentrować. Wychowawczynie uprzedzają nas też czasami, że będzie trudno, bo dzieci są niewyspane albo np. oczekują na wizytę Mikołaja.
Zresztą to samo dotyczy w dużym stopniu dorosłych. Krzysztof Baculewski na seminarium z krytyki muzycznej na warszawskiej Akademii mawiał nam: jeśli macie kaca, nie wyspaliście się albo boli was głowa, nie idźcie na koncert, bo wiadomo, że napiszecie złą recenzję.

MELOMANI ONLINE: Często pamiętamy utwór przez pryzmat chwili, tego, co w danym momenie czuliśmy. Słuchamy drugi raz i tego czegoś w utworze już nie odnajdujemy.

PAWEŁ KOS-NOWICKI: I to właśnie w muzyce jest fantastyczne, że nie jest zawsze taka sama!

MELOMANI ONLINE: Macie też adresowany do dorosłych projekt muzyczny, który nosi tytuł „Warsaw Camerata a la carte!”. Jak mieszkańcy trzech warszawskich dzielnic, Pragi Północ, Woli i Bemowa – do nich, jak rozumiem, jest adresowany i z nimi realizowany ten trzyletni (2017-2019) projekt – wpływają na kształt koncertów, których potem mogą posłuchać?

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Ze znajomymi i ze słuchaczami koncertów rozmawialiśmy wielokrotnie o programach proponowanych przez instytucje. I wielokrotnie padało stwierdzenie, że są w nich utwory, które lubią grać artyści, ale publiczność niekoniecznie chce ich słuchać. Postanowiliśmy więc odwrócić sytuację i zapytać ludzi, czego chcą słuchać. Głosują na nasze propozycje albo poprzez internet albo tradycyjnie, na kartce podczas koncertów. Propozycje są oczywiście dostosowane do naszych możliwości kadrowych i finanowych.
Nie porwiemy się na Mahlera, bo wtedy całą naszą dotację pochłonąłby zapewne jeden koncert. Teraz np. trwa zacięta walka pomiędzy miłośnikami Serenady Czajkowskiego i symfonii Haydna. Nasz rekord to 650 głosów – wtedy rywalizowały „Mesjasz” Handla i „Gloria” Vivaldiego. Cztery lata już to robimy, a kolejne trzy przed nami. Śmiejemy się, że to jest taka wersja live odtwarzacza płytowego: gramy to, czego ludzie chcą w danym momencie słuchać.

MELOMANI ONLINE: Gdzie odbywają się te koncerty?

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Zawsze w kościołach, bo jak wiadomo Warszawa nie jest miastem, które może poszczycić się salą koncertową w każej dzielnicy. Na Bemowie np. u księży michalitów na Markiewicza.
„Warsaw Camerata a la carte!” to nie są wyłącznie koncerty, mamy też spotkania w przedszkolach.

MELOMANI ONLINE: Pawle, podobnie jak Jerzy Maksymiuk, który w tym roku poprowadzi Warsaw Cameratę w finałowym koncercie Letniego Festiwalu Nowego Miasta, jesteś uczniem prof. Bogusława Madeya.
Później doskonaliłeś swoje umiejętności m.in. u Sir Colina Daviesa. Ciekawi mnie, jak mistrzowie dyrygentury przekazują swoją wiedzę i doświadczenie młodym adeptom tej sztuki?

PAWEŁ KOS-NOWICKI: W przypadku prof. Madeya powiem tak: im więcej lat upływa od czasu ukończenia przeze mnie studiów, tym bardziej doceniam to, co robił. Podczas studiów czasami wydawało mi się, że trafiłem do piekła, bo profesor ma wciąż o coś pretensje i nic mu się nie podoba. Parę lat po studiach poszedłem na jego zajęcia i zobaczyłem na podium młodą dziewczynę, tak samo
w myślach arogancką jak ja kiedyś, bo przecież wszystko umie: profesor coś mówi, ona robi dokładnie na odwrót i jeszcze się denerwuje. Madey nie był typem wujka, który przytuli do piersi i pogłaska po głowie. Najpierw dostawaliśmy dość mocno po tyłkach, potem było już lepiej. Z czasem pojąłem, że ta szorstkość była potrzebna, żeby w przyszłości, gdy już staniemy przed orkiestrą, żaden muzyk nie był nas w stanie wyprowadzić z równowagi jakimś irytującym pytaniem. Więc metoda Madeya zdała rezultaty, wystarczy zresztą spojrzeć, ilu wybitnych dyrygentów wyszło spod jego ręki: Jerzy Maksymiuk, Marcin Nałęcz-Niesiołowski, Wojciech Rajski, z młodszych Łukasz Borowicz czy Paweł Kotla.
U Madeya niezwykle istotna była technika i to, jak się wygląda za pulpitem, estetyka, ekonomia ruchu i gestu. Uwielbiał kształtować dyrygentów na swój obraz. Sir Colin Davies, u którego byłem na kursie w Dreźnie, był zupełnie innym nauczycielem. Nie zwracał uwagi na to, jak się coś pokazało, natomiast dbał o dobrą komunikację, o czytelność gestów. Uważał, że przede wszystkim nie należy orkiestrze przeszkadzać. Pamiętam, że jeden z kolegów strasznie gestykulował w stronę muzyka, który grał na trójkącie. Davies zapytał: Czy on gra źle? Jeśli nie, to zostaw go w spokoju. Interweniuj wtedy, gdy coś się dzieje nie tak. To były święte słowa: pozwolić muzykom zagrać. To pewnie główna różnica między kursantami a mistrzem: oni bardzo chcieli zaistnieć, on nie musiał tego robić.

Warsaw Camerata podczas próby z Jerzym Maksymiukiem 1 sierpnia 2017 r.j
Warsaw Camerata podczas próby z Jerzym Maksymiukiem 1 sierpnia 2017 r.

MELOMANI ONLINE: Od lat współpracujecie przy różnych projektach muzycznych, Paweł jako dyrygent, ty, Moniko, jako skrzypaczka, a oboje jako animatorzy. Czy zawsze się we wszystkim zgadzacie?

MONIKA KOS-NOWICKA: Nie. Kłócimy się – to może za duże słowo, ale spieramy się. Z reguły dochodzimy do kompromisu, prawda? Nasze role szefa i pracownika przeplatają się: jako koordynator Filharmonii Przedszkolaka ja mówię Pawłowi, co ma robić i kiedy, na koncercie on kieruje orkiestrą, w której ja gram, a jednocześnie oboje jesteśmy członkami zarządu Fundacji.

PAWEŁ KOS-NOWICKI: Ważne jest, by w pewnym momencie powiedzieć stop, zostawić za sobą spory, które bywają niekiedy gorące, wyłączyć komputery i powiedzieć: teraz jesteśmy w domu. O tyle to niełatwe, że w naszym domu mieści się biuro Fundacji 🙂 Udało nam się opanować sztukę kompromisu: jesteśmy małżeństwem osiemnaście lat i tyle samo ze sobą pracujemy.

ANKIETA

Pierwsze wielkie olśnienie muzyczne

PAWEŁ KOS-NOWICKI [PKN]: Artysta, kompozytor i płyta w jednym. G.F. Handel – Mesjasz pod batutą Johna Eliota Gardinera. Jakość brzmienia, perfekcja chóru i piękno handlowskiej partytury.

MONIKA KOS-NOWICKA [MKN]: Występ zespołu „Mazowsze” w Sali Kongresowej, na który zabrał mnie mój tata. Miałam najwyżej 5 lat i byłam oczarowana. Postanowiłam już wtedy, że zostanę muzykiem 😉

Koncert, jaki zrobił na mnie największe wrażenie

PKN: Ogromne wrażenie wywarł na mnie koncert Sir Colina Daviesa, któy poprowadził orkiestrę Hochschule fur Musik C.M. von Weber, ale trudno jest się zdecydować na jeden.
Pamiętam z dzieciństwa Koncert e-moll Mendelssohna grany przez Magdalenę Rezler-Niesiołowską z Lubelską Filharmonią pod batutą japońskiego dyrygenta,
którego nazwiska w tej chwili nie pamiętam. Natomiast miłość do Mendelssohna pozostała.
Późniejsze wspomnienia to VII Symfonia Brucknera grana przez Concertgebouw w sali Musikverein w Wiedniu.  Dyrygował Riccardo Chailly. Wbiło mnie w fotel ich piano.

MKN: O dziwo nie związany z klasyka, którą zajmuję sie na codzień: Live at Wembley zespołu Queen – koncert z 1986 r, który na poczatku lat 90 kupiłam na kasecie wideo za ciężkie pieniądze (jak na ówczesne polskie warunki) w Austrii. Charyzma Freddiego Mercurego jest po prostu niesamowita.

Płyta, do której naczęściej powracam

PKN: Na dobrą sprawę co miesiąc inna 🙂 Ostatnio nie mogę się oderwać od Symfonii Reformacyjnej Mendelssohna z LSO pod dyrekcją J. E. Gardinera.

MKN: Nie mam takiej – lubię słuchać bardzo różnej muzyki.

Najczęściej słucham muzyki…

PKN: W domu, kiedy nikogo nie ma, włączam sprzęt (CD) i w spokoju słucham.

MKN: Przede wszystkim staram się słuchać „świadomie”, a nie przy okazji zajmowania się czymś innym. Nie lubię muzyki w tle.

Ulubione miejsce związane z muzyką

PKN: Właściwie nie mam. Najważniejsza jest jakość granej muzyki, a nie miejsce. 😉

MKN: Zamek Królewski w Warszawie – z kilku powodów: świetna akustyka, piękne wnętrze, kameralna publiczność. Wspaniałe miejsce zarówno do wykonywania muzyki, jak i do jej słuchania.

Plakat X Letniego Festiwalu Nowego Miasta
Plakat X Letniego Festiwalu Nowego Miasta

PAWEŁ KOS-NOWICKI

Absolwent Akademii Muzycznej im. F. Chopina [AMFC, obecnie Uniwersytet Muzyczny im. F. Chopina] w Warszawie, gdzie kształcił się pod kierunkiem prof. Bogusława Madeya. Uczestniczył także w kursach dyrygenckich prowadzonych przez Sir Colina Daviesa i J. Salwarowskiego.
Laureat III Ogólnopolskiego Przeglądu Młodych Dyrygentów im. W. Lutosławskiego w Białymstoku, stypendysta Ministra Kultury i Sztuki.
Zadebiutował w 1999 r. w sali Filharmonii Lubelskiej jako dyrygent Orkiestry Trybunału Koronnego. Współpracował także z orkiestrami Akademii Muzycznej w Warszawie, Opery i Filharmonii Podlaskiej, Filharmonii Częstochowskiej, Filharmonii Podkarpackiej, Płocką Orkiestrą Symfoniczną, Zamojską Orkiestrą Symfoniczną, Orkiestrą Kameralną ACADEMIA, Elbląską Orkiestrą Kameralną.
Od 2000 r. jest szefem Nowej Orkiestry Kameralnej. W 2010 roku z jego inicjatywy rozpoczął działalność zespół Warsaw Camerata.

MONIKA KOS-NOWICKA
Skrzypaczka. W 1999 r. ukończyła AMFC w Warszawie w klasie prof. J. Kucharskiego.  Kilkakrotnie brała udział w kursach mistrzowskich: w Łańcucie (klasa J. Kucharskiego i M. Orzechowskiej) oraz w Krems (Austria) na Ost-West Musikfest (w klasie mistrzowskiej prof. Igora Ojstracha, Aleksandra Arenkowa i Gernota Winischhofera).  Podczas kursów była również członkiem Orkiestry Festiwalowej, prowadzonej przez Sauliusa Sondeckisa.
Wielokrotnie zdobywała wyróżnienia na konkursach i przesłuchaniach regionalnych i ogólnopolskich.
Współzałożycielka orkiestry Warsaw Camerata oraz koordynator działań edukacyjnych Fundacji Nowa Orkiestra Kameralna. Współprowadzi Filharmonię Przedszkolaka, uczestniczy w warsztatach Tworzę, więc jestem!.

Stanisław Trzciński: Muzyka to jedna z najbardziej pożądanych treści w internecie

Stanisław Trzciński - STX Jamboree
Stanisław Trzciński. Fot. Archiwum STX Jamboree

MELOMANI ONLINE: Jesteś kojarzony z wieloma inicjatywami, m.in. z serią płytową Pozytywne Wibracje. Pod tą marką organizowałeś także festiwal w Białymstoku. Czy jest szansa na reaktywację tego wydarzenia?

STANISŁAW TRZCIŃSKI: Nadal jest taka nadzieja, bo jest wielu fanów czarnej muzyki. Nasz festiwal został finalistą Festival Awards Europe 2012 w kategorii Best Small Festival. Próbowaliśmy po roku przerwy, w 2014 roku w Warszawie, próbowaliśmy także w 2015 roku w Lublinie, Puławach i w Kazimierzu Dolnym. Sądzę, że mamy szansę na kolejną lokalizację. To projekt bliski memu sercu. Mimo kilku lat przerwy – próbujemy. Warunkiem, który staramy się spełnić, jest zapewnienie tym razem finansowania na minimum 3 lata do przodu. Jesteśmy to winni kilkunastu tysiącom fanów tej imprezy.

Angie Stone i Omar na fesitwalu Pozytywne Wibracje w Białymstoku, 21 lipca 2012 r. (C) Fot. Archiwum STX Jamboree

MELOMANI ONLINE: Niedawno miałeś okazję oglądać wielkie święto jazzu, ale także innych rodzajów muzyki, jakim jest North Sea Jazz Festival w Rotterdamie. Ilość występujących tam wykonawców o światowej renomie może przyprawić o zawrót głowy. Co najbardziej utkwiło Ci w pamięci z tegorocznego festiwalu? 

STANISŁAW TRZCIŃSKI: Mógłbym rzucać nazwiskami i nazwami, ale to zajęłoby dużo miejsca. North Sea Jazz jest cały czas niewyobrażalnie dobrze obsadzanym programowo festiwalem. Pomieszanie wielkich gwiazd z najlepszymi i najgorętszymi nazwiskami artystów debiutujących z rozmaitych państw i kontynentów i z wielką reprezentacją artystów amerykańskich. Nie mogę jednak nie wymienić nazwiska, które cały świat pozna wkrótce dużo lepiej – Cory Henry. Zaczarował w tym roku publiczność podczas aż dwóch wstępów – najpierw z formacją The Funk Apostles, dzień później z Metropole Orchestra, a także w ramach jam session. W pamięci utkwiło mi także i to, co obserwuję każdego roku – dziesiątki tysięcy bezpretensjonalnych i uśmiechniętych fanów dobrej muzyki z całego świata. Klimat zupełnie inny niż na letnich festiwalach rockowych. Średnia wieku 40 lat. No i kilkanaście scen w wielu halach oraz mniejszych salach w kompleksie Ahoy Arena. Publiczność okazująca gigantyczny respekt dla artystów. Bardzo lubię tam jeździć, także dlatego, że coraz częściej spotykam tam swoich znajomych, których po częstokroć sam zachęciłem do tej naprawdę niezbyt kosztowej wyprawy. Mniej ważny, ale przyjemny, jest także dostęp do wysokiej klasy alkoholi i jedzenia rozmaitych kuchni świata. Wszystko to można w Rotterdamie konsumować także w miejscach koncertów. To zdecydowanie najważniejszy i najlepszy festiwal muzyczny na świecie, na jakim się pojawiam.

MELOMANI ONLINE: Prowadzisz wraz ze wspólnikiem agencję eventową STX Jamboree oraz posiadasz sam wytwórnię STX Records, która zajmuje się marketingiem muzycznym. Pisałeś na Facebooku, że ostatnio ta druga firma przeszła re-branding i nazywa się teraz STX Music Solutions. Co się kryje pod tym hasłem?

STX Music Solutions od czerwca 2017 roku stawia głównie na tzw. „music branding”, „sound design” i konsultacje muzyczne. Skupiam się dzisiaj na doradzaniu i strategicznych projektach dla klientów, którzy chcą używać muzyki, artystów i wydarzeń w komunikacji marek, produktów, usług i obiektów. W większym stopniu wykorzystuję też badania naukowe oraz używam wiedzy o nowych technologiach. Rozumiejąc, że fani muzyki często docierają do niej dzisiaj za pomocą urządzeń przenośnych, aplikacji, serwisów streamingowych i społecznościowych, gier itp. Planujemy także stosowanie najnowszych narzędzi np. trackvertisingu. Badania funkcjonowania ludzkiego mózgu ujawniają cenny dla marketerów mechanizm przenoszenia emocji odbiorców muzyki na markę, której towarzyszy. Muzyka odgrywa bardzo ważną rolę w życiu współczesnego człowieka. Prowadzę własne badania i pracę naukową w tym obszarze i zdecydowałem się wykorzystywać to w pracy zawodowej. Mało osób wie, że muzyka to jedna z najbardziej pożądanych treści w internecie, już w 2003 roku Larry Dossey udowodnił, że z ilością 102 mln stron prześcignęła zdrowie i religię. Podobnie jest z Facebookiem i Youtubem, gdzie muzyka króluje i nie ma w praktyce konkurencji. Chcę o tym mówić głośno i korzystać w pracy z klientami. Poza tym gościnnie prowadzę zajęcia ze studentami i jestem doktorantem Uniwersytetu SWPS w Warszawie. Przygotowując rozprawę doktorską, badam także polskich konsumentów muzyki.

Będziemy jednak nadal angażować się w autorskie projekty medialne i w organizację wydarzeń koncertowych związanych z artystami, których sami lubimy. STX Music Solutions jest agencją, w której osobiście nadzoruję każdy projekt realizowany dla naszych klientów. Jako eksperci i praktycy – z wiedzą i doświadczeniem na styku świata biznesu i marketingu  ze światem muzyki i showbiznesu – jesteśmy partnerami i doradcami klientów, razem z którymi tworzymy wieloletnie strategie. Zajmujemy się także samą organizacją wydarzeń, sponsoringiem, angażowaniem artystów, doborem muzyki do obiektów oraz reklam telewizyjnych, dostarczaniem treści muzycznych dla platform cyfrowych, itp.

MELOMANI ONLINE: Druga z agencji, której jesteś współtwórcą – STX Jamboree – od 11 lat zajmuje się coroczną organizacją gali wręczenia najważniejszych chyba polskich nagród muzycznych – Fryderyków. A właściwie dwóch gal, gdyż nagrody w kategorii muzyki klasycznej przyznawane są – przynajmniej były w ub. r. – na osobnej ceremonii. Czy nie uważasz, że byłoby lepiej, gdyby całe środowisko muzyczne mogło spotkać się na jednej gali?

Ten projekt jest także bliski memu sercu, bo realnie wpływa na kondycję polskiego rynku muzycznego i przynosi wiele satysfakcji. Wydobyliśmy Fryderyki z powrotem do pierwszej ligi. Zaufał nam ZPAV, ale włożyliśmy w to też bardzo dużo pracy. Co więcej, w ostatnich latach nominowanymi i laureatami Fryderyków są coraz młodsi artyści, a ich poziom muzyczny jest bardzo wysoki.

Kiedy wraz z Pawłem Kwiatkowskim i STX Jamboree zaangażowaliśmy się we Fryderyki w 2007 roku, zależało nam ogromnie na oddaniu należytego szacunku środowisku muzyki poważnej i jazzowej. Przeszkodą jest transmisja telewizyjna części rozrywkowej, która wyklucza możliwość realizacji długiej gali z udziałem muzyki klasycznej. Stąd na początku naszej przygody z Fryderykami zadbaliśmy o prestiżową drugą galę, klasyczną i jazzową,  wraz z wozem transmisyjnym i emisją na żywo w kanale TVP Kultura. Tego samego dnia co muzyka rozrywkowa, ale trochę wcześniej. To dobrze funkcjonowało przez kilka lat. Później szef TVP2 zgodził się na próbę włączenia jazzu i chociaż części kategorii muzyki poważnej do transmisji wraz z rozrywką. Udawało się to przez kolejnych kilka lat, m.in. dzięki temu, że Akademia Fonograficzna znacząco zredukowała – na wzór innych europejskich nagród – ilość kategorii muzyki rozrywkowej i klasyki.  Wydawało się to  adekwatne do stanu i poziomu polskiego rynku muzycznego. Później jednak znów zwiększyła się nieznacznie ilość kategorii w obu gatunkach i telewizja nie chciała pokazywać klasyki. Zostaliśmy więc z rozrywką i  jazzem na antenie TVP2.

Od dwóch lat wraz ze ZPAV zdecydowaliśmy ponownie powalczyć o ważną część rynku muzycznego, jaką jest klasyka, stąd mamy dwie gale, w tym ta klasyczna odbywa się w Studiu im. Lutosławskiego. Z odpowiednią oprawą, koncertami i transmisją w Programie 2 Polskiego Radia. Na dzisiaj uważamy to za spory sukces. Oczywiście chcielibyśmy, żeby ta gala była transmitowana także w TVP Kultura lub internecie, ale nie mamy na tyle dużego budżetu, aby to zapewnić, a TVP nie jest w stanie nas wesprzeć.

Gregory Porter - Fryderyki 2017
Gregory Porter na gali Fryderyków 26 kwietnia 2017 r. w Teatrze Polskim w Warszawie.(c) Wszelkie prawa zastrzeżone. fot: www.sportografia.pl, www.stx-jamboree.pl

MELOMANI ONLINE: Przez wiele lat prowadziłeś audycje radiowe, m.in. w radiu PiN. Czy nie korci Cię, by wrócić do tej działalności i dzielić się ze słuchaczami muzyką, którą odkrywasz?

Oczywiście, że tak. Po ośmiu latach cotygodniowej, autorskiej i dwugodzinnej audycji Pinacolada w Radiu PiN bardzo ciężko było mi odzwyczaić się od radia. Dostawałem wtedy propozycje z mniejszych stacji, ale nie byłem na nie gotowy. Marzyło mi się własne radio, szczególnie po zlikwidowaniu PiN-u i naprawdę niewiele brakowało, by się to udało. To byłby murowany sukces.

Dzisiaj, oceniając nasz obecny rynek radiowy jako słuchacz i po wielu latach zawodowych doświadczeń, nie wyobrażam sobie swojej audycji gdziekolwiek indziej niż w Trójce lub w TOK FM. Mam jednak z tymi stacjami bardzo prozaiczny problem. Nie jestem tam wcale mile widziany, to znaczy nikt mnie nie zaprosił do takiej współpracy. W przypadku Trójki sytuację skomplikowały także zmiany polityczne.

Innym scenariuszem byłoby przeformatowanie innej, istniejącej stacji radiowej. Tutaj także byłem blisko porozumienia, jednak i z tego nic nie wyszło. Świat się nie zawali bez moich audycji radiowych. Jeżeli czegoś żałuję, to moich słuchaczy. Miałem ich średnio około 50 tysięcy. To naprawdę dużo. Otrzymuję nadal regularnie maile i wiadomości od kilkudziesięciu z nich. I także dla nich chciałbym kiedyś wrócić do radia.

Dzisiaj namiastką takiej działalności jest dla mnie tworzenie  autorskich playlist. Można je usłyszeć w Hali Koszyki. Trafiłem na odpowiedniego klienta, który dał mi wolną rękę w tworzeniu autorskiego programu muzycznego, budującego markę i wizerunek Hali. Muszę się pochwalić, że stworzyłem w Koszykach namiastkę radia bez mówienia. Muzyka zmienia się tam w zależności od pory dnia i dnia tygodnia – nie znam podobnego projektu w innych centrach handlowych, restauracjach i sklepach w Polsce. Zebrałem bazę prawie 2500 utworów. Jest to ilość, jaką mają małe i średnie stacje radiowe. W stu procentach to, czego sam chciałbym posłuchać, bez kompromisów.

Strona internetowa www. koszyki.com

ANKIETA

Pierwsze wielkie olśnienie muzyczne

W dzieciństwie było ich wiele, większość z domu rodzinnego np. Krystyna Prońko, Marek Grechuta, Marek i Wacek czy Earth, Wind & Fire. Ale prawdziwe olśnienie przyszło podczas świąt Bożego Narodzenia w 1984 roku, kiedy miałem 11 lat. Usłyszałem wtedy dwie płyty przegrane w USA na jedną wysokiej klasy kasetę magnetofonową. Została ona przesłana do nas do Polski na Ursynów dla mojego ówczesnego kolegi, małego Krzysia, przez jego ojca – Krzysztofa Krawczyka. Na stronie A znajdował się “Thriller” Michaela Jacksona, a na drugiej “Purple Rain” Prince’a. To było coś!

Koncert, jaki zrobił na mnie największe wrażenie

Nie umiem wymienić jednego koncertu. Mam do nich nabożny stosunek. Pierwsze ważne koncerty to chyba Ewa Bem w Prochowni i VOX w Sali Kongresowej, gdy miałem 7 lat. Ale pierwszy poważny i zapamiętany na całe życie – to Pat Metheny na początku lat 80. w ramach Jazz Jamboree. Pamiętam, że grał utwory z płyty “Travels”. Na wszystkich wyżej wymienionych byłem z ojcem.

Kolejne ważne to już samodzielne odkrycia – np. seria koncertów na Rób Reggae w drugiej połowie lat 80. Dalej był Grzegorz Ciechowski jako Obywatel GC w Sali Kongresowej w 88 roku, dwa lata później seria wizyt w Piwnicy Pod Baranami i The Rolling Stones w 90 roku w Pradze. Następne w latach 90. to Red Hot Chilli Peppers w 92 roku w Berlinie, a także Beastie Boys w warszawskim Colosseum w 95 roku i ponownie Pat Metheny na trasie “Secret Story” na Torwarze. Chociaż i pierwszy koncert Massive Attack w Polsce w Sali Kongresowej był kultowy. Może U2 na Służewcu w 97 roku? Ponadto bezwzględnie dwa koncerty w 1998 roku – James Brown w Sopocie i Prince w Wembley Arena. Miło wspominam także doskonały koncert Lionela Richie w ramach Sopot Festival ’99.

W ostatnich 18 latach wymieniłbym np. dwa koncerty Arturo Sandovala, w Blue Note w Nowym Jorku i w warszawskim Palladium, kolejny Prince w Polsce w 2011 roku czy dwa koncerty D’Angelo rok temu. Ale także i wśród koncertów, które sam realizowałem lub współprodukowałem, było kilka magicznych. Wymienię tylko pierwsze koncerty w Polsce Macy Gray w 2005 i Woody’ego Allena z New Orleans Jazz Band w 2008, a z festiwalu Pozytywne Wibracje: Raphaela Saadiqa i Seala w 2011 roku. Wielkie wrażenie robi na mnie wiele koncertów muzyki poważnej w filharmoniach, niezapomniane są finały konkursów chopinowskich, na które się jakoś dostaję. Wiele koncertów z North Sea Jazz wymieniłbym jako te, które zrobiły na mnie największe wrażenie w ostatnich 3 latach, było ich jednak kilkadziesiąt. Zamiast tego wskażę taki, na którym płakałem – był to Stevie Wonder w listopadzie 2015 roku w Madison Square Garden w Nowym Jorku. Najgorsze, że na pewno o czymś zapomniałem.

Powiedziawszy to wszystko uzmysłowiłem sobie, że jest jeden koncert, który mógłbym wybrać jako jeden i najważniejszy. Był to 3,5-godzinny koncert będący dla mnie zamknięciem pewnej ważnej epoki w polskiej piosence, mianowicie dedykowany zmarłej Agnieszce Osieckiej “Zielono Mi” podczas festiwalu opolskiego w 1997 roku. Z udziałem ponad 20 znakomitych artystów. Wyreżyserowała go Magda Umer przy współpracy z moim ojcem. Płaczę zawsze, kiedy go słucham i oglądam. Nie, wcale nie wzruszam się tak łatwo! Kupiłem sobie DVD, co polecam każdemu – na Youtube nie ma całości, a nie warto oglądać go w szczątkowej formie. Jest to także pozycja obowiązkowa dla najmłodszego pokolenia.

Płyta, do której naczęściej powracam 

Muszę uchylić się od odpowiedzi. Nie wiem, jak mógłbym wymienić jedną płytę. To po prostu niemożliwe. Podpowiedź, jakich płyt słucham, znajduje się powyżej w odpowiedzi na pytanie o koncerty. Lubię np. nadal swoje składanki Pozytywne Wibracje. Inna sprawa, że słucham także innych gatunków. W ostatnich latach muzykę poważną. Skorzystam z okazji i pochwalę się, jaki zestaw płyt uważam za najcenniejszy w mojej kolekcji. Jest to box “The Complete Album Collection” zawierający 142 zremasterowane płyty w wykonaniu najwybitniejszego, moim zdaniem, pianisty świata – naszego rodaka – Artura Rubinsteina. Wracam do tych płyt regularnie i słucham ich namiętnie.

Najczęściej słucham muzyki… 

Samochód, praca w domu, telefon, wieczorna impreza. Często słucham z CD, rzadziej z radia, bardzo rzadko z winyli, coraz częściej na telefonie, także poprzez Tidal i Spotify. Okoliczności coraz mniej rozmaite. Kiedyś – w prawie każdych okolicznościach.

Ulubione miejsce związane z muzyką

Urodziłem się i mieszkam w Warszawie. Niestety te ulubione miejsca już nie istnieją – Filtry, Remont, Piekarnia, stare Akwarium i Fabryka Trzciny. Zdarza mi się  jeszcze od czasu do czasu być w Między Nami i Dziku. Ale prawda jest taka, że nie mam dzisiaj takiego miejsca w moim mieście. No chyba, że mój dom.

Stanisław Trzciński na gali Fryderyków 2015 (c) www.sportografia.pl, www.stx-jamboree.pl

STANISŁAW TRZCIŃSKI – prezes zarządu i właściciel agencji STX Music Solutions, współwłaściciel agencji eventowej STX Jamboree. Od 2007 roku współorganizator gal wręczenia nagród Fryderyk. Zrealizował ponad sto koncertów artystów zagranicznych w Polsce. Współtwórca i producent festiwali muzycznych, m.in. Pozytywne Wibracje Festival. Wydawca serii płytowych m.in. Pozytywne Wibracje, Pieprz i Wanilia, Pinacolda i Sygnowano Fabryka Trzciny. Przez 8 lat (2004-2012) powadził autorską audycję w ogólnopolskim Radiu PIN. Dyrektor A&R w Universal Music Polska (1995-2000). Współtwórca legendarnego warszawskiego klubu Filtry (1992). Od ponad roku doktorant Uniwersytetu SWPS w Warszawie.

Kinga A. Wojciechowska: Wierzę w rewolucję kulturalną w naszym kraju

MELOMANI ONLINE: Jest Pani redaktor naczelną poświęconego głównie muzyce magazynu „Presto”. Skąd wziął się pomysł na jego wydawanie? Do kogo jest adresowane?

Kinga A. Wojciechowska

Zdjęcie: Marek Relich / Presto

KINGA A. WOJCIECHOWSKA: Jestem redaktor naczelną, wydawcą i właścicielką. Nie chwalę się. Właściwie to dla mnie ciężar i odpowiedzialność. Presto to mój najważniejszy projekt, bo wierzę w rewolucję kulturalną w naszym kraju. Presto powstało, bo z naszej cechy narodowej, jaką jest narzekanie, uczyniłam cnotę. Ponarzekałam, ale zaraz po tym, jak postawiłam diagnozę – zaczęłam działać. Nie jestem muzykiem, ani muzykologiem – te studia zaczęłam, ale z premedytacją je przerwałam. Jestem miłośnikiem muzyki pięknej i dla takich osób, jak ja, wymyśliłam Presto. Jego podtytuł to: Muzyka Film Sztuka. Piszemy o muzyce klasycznej, współczesnej, filmowej. Rozmawiamy z artystami nie tylko o muzyce, o kolejnej wydanej płycie, ale także o sprawach ważnych w życiu każdego człowieka. Artysta to też człowiek, czasem trochę bardziej wrażliwy, ale dzięki temu wnikliwiej patrzy na świat. Dzięki rozmowom z artystami mogę lepiej ten świat rozumieć. Magazyn jest nowoczesny, piękny. Dbamy nie tylko o treść, ale i o formę, bo zależało mi na tym, żeby miłośnicy muzyki mogli o swojej pasji poczytać z przyjemnością. Zanim powstało Presto, nie było nowoczesnego, ciekawego i przystępnego magazynu o muzyce klasycznej. Presto wypełniło tę lukę.

MELOMANI ONLINE: 1 lipca rusza 17. edycja festiwalu Ogrody Muzyczne. Jak widzi Pani miejsce tego wydarzenia na koncertowej mapie Warszawy?

17. Festiwal Ogrody Muzyczne

KINGA A. WOJCIECHOWSKA: Ogrody Muzyczne to ważne wydarzenie. Proszę sobie wyobrazić festiwal, który trwa od 1 do 26 lipca – przez prawie cztery tygodnie! I codziennie wieczorem można wziąć udział w innym wydarzeniu: są projekcje filmów muzycznych, transmisje oper, baletów, koncertów – i to z jakich miejsc – z Metropolitan Opera, z Teatru Bolszoj, z Festiwalu Wielkanocnego w Salzburgu, są koncerty na żywo, zagraniczni goście, rozmowy z artystami i ważnymi osobami ze świata kultury. A to wszystko na barkach kilku osób decyzyjnych, kilkunastu osób obsługi technicznej. I to wszystko w najlepszej miejscówce w stolicy – na dziedzińcu Zamku Królewskiego. Ktoś to dobrze wymyślił 🙂 Kto? Ryszard Kubiak, Zygmunt Krauze i Barbara Pietkiewicz-Kraśko 17 lat temu. A 10 lat temu doszedł jeszcze aspekt zapraszania Gościa honorowego – kraju, który od 1 lipca obejmuje przewodnictwo w UE. Dzięki temu w Ogrodach w tym roku zabrzmi np. muzyka estońska.

MELOMANI ONLINE: Co Pani zdaniem można/warto zrobić, by na koncerty muzyki klasycznej przychodziło więcej młodych ludzi?

KINGA A. WOJCIECHOWSKA: Na koncerty muzyki klasycznej przychodzi dużo młodych ludzi, więcej w Polsce niż w Europie Zachodniej. Poważnie. Jeździłam trochę, rozmawiałam też z obcokrajowcami. To oni pytają nas, jak my to robimy, że tyle młodych osób przychodzi na koncerty muzyki klasycznej i współczesnej. Problemem jest nie to, że przychodzi mało młodych ludzi, ale że w ogóle mało ludzi słucha muzyki wysokiej jakości.

Dlaczego?
Organizatorzy koncertów i festiwali muzyki klasycznej często nie doceniają siły promocji, marketingu, nie idą z duchem czasu i nie korzystają z nowoczesnych sposobów komunikacji z odbiorcami. I nie chodzi tylko o narzędzia, ale o sposób ich wykorzystania. Bo nawet jeśli instytucja założy sobie fanpage w portalu społecznościowym, ale jej komunikacja będzie nudna i staroświecka, to młodych do siebie nie przyciągnie. Nikogo do siebie nie przyciągnie, nawet starych. A do tego artyści muzyki klasycznej bywają zachowawczy, ostrożni, introwertyczni. A tu potrzeba dokładnie odwrotnych zachowań, choć oczywiście trzeba utrzymać na nimi pełną kontrolę.

Jak to zrobić?
Podpatrywać działania takich artystów jak The Piano Guys, David Garrett, Il Divo, Andrea Bocelli. Oczywiście, nie zagwarantuje to sukcesu każdemu, ale jeśli chcemy podnosić poziom popkultury, to trzeba pamiętać, że inicjatywa jest po stronie artystów i animatorów kultury, nie po stronie tzw. szerokiego odbiorcy – on sięgnie po to, co ma najbliżej. Jeśli będzie to Doda i Zenek Martyniuk – tego będzie słuchał. Aha, argument, że jak ktoś będzie chciał poznać muzykę klasyczną, to sam trafi do filharmonii, nie przekonuje mnie. Sztuka wysoka ma tak wielką konkurencję ze strony sztuki popularnej i niskiej, że musi wykorzystywać nowoczesne narzędzia i język komunikacji i być dostępna (co nie oznacza, że za darmo!), żeby była zauważalna.

The Piano Guys

Okładka albumu The Piano Guys wydanego w 2012 r. (Sony Masterworks)

Co jeszcze trzeba zrobić?
Jeszcze trzeba namówić ludzi, żeby nie bali się uczestniczenia w sztuce, zanurzania się w niej, korzystania z dobrodziejstwa codziennego tworzenia czegoś. To mogą być bardzo drobne rzeczy. Pokolorowanie obrazka, zaśpiewanie piosenki. Chodzi o codzienny kontakt ze sztuką. Kiedyś było łatwiej, bo prawie wszystko robiło się wspólnie – kobiety wykonywały razem żmudne prace domowe, mężczyźni razem polowali, podróżowali, szli na wojnę. Sztuka, w szczególności muzyka, śpiew, były częścią codzienności. Dziś pralka za nas wypierze brudne ubranie, nie trzeba przy tym śpiewać. Wykonywanie sztuki samodzielnie to fanaberia i luksus, ale tym bardziej trzeba sobie na to pozwolić.

ANKIETA

Pierwsze wielkie olśnienie muzyczne

Było ich wiele: suita „Peer Gynt” E. Griega – wersja instrumentalna. Wszędzie szukałam potem jakiegoś łatwego opracowania na fortepian, a gdy już znalazłam, grałam w kółko, lekceważąc zalecenia nauczycielki, gamy i preludia Bacha. Eroica Beethovena, Wysocki, Okudżawa, Kaczmarski… Te olśnienia były silnie związane z muzycznymi zainteresowaniami rodziców.
Trochę później wielkim odkryciem byli Pink Floyd, Yes, cały rock symfoniczny. Do dziś pamiętam wieczorne słuchanie Time z „The Dark Side of The Moon” Floydów, w oknach trzęsły się szyby…

Koncert, jaki zrobił na mnie największe wrażenie

Kiedyś, w Filharmonii Narodowej wykonano trzy koncerty fortepianowe: Mozarta, Beethovena i Czajkowskiego. Grały trzy japońskie pianistki, z orkiestrą FN. Już nie pamiętam ich nazwisk, mam w głowie tylko muzykę i wielką flagę Japonii, bo Ambasada tego kraju była sponsorem koncertu. Pamiętam wielkie emocje, jakie obudziła we mnie ta muzyka. Wyszłam z koncertu prawie nieprzytomna.
Ponad rok temu ogromne wrażenie zrobiły na mnie „Pieśni szalonego króla”, wykonane w Auli UMFC w Warszawie – Maciej Nerkowski, oficjalnie baryton, ale raczej artysta, który głosem potrafi zaśpiewać i wyrazić wszystko, do tego genialny aktor – wykonał te pieśni tak, że skradł całe show świetnemu skądinąd zespołowi kameralnemu Hashtag Ensemble pod batutą Ignacego Zalewskiego.
A już całkiem niedawno, bo 29 czerwca tego roku, miałam okazję posłuchać koncertu, podczas którego wystąpili Joanna Kawalla, Leszek Lorent, Maciej Nerkowski, Dariusz Przybylski i Eunho Chang. To był koncert od mistycznych inspiracji Aleksandra Kościowa i Arvo Parta do intensywności Ignacego Zalewskiego i Iannisa Xennakisa. Jeden koncert, a jak mały festiwal muzyki współczesnej. Genialne!

Płyta, do której naczęściej powracam

Nie mam jednej płyty, do której wracam. Może myślami – do tych pierwszych – wspomnianego już Peer Gynta, do Eroiki i wszystkich pozostałych symfonii Beethovena, tu w szczególności w nagraniach z Furtwanglerem jako dyrygentem, koncertu fortepianowego Piotra Czajkowskiego… Czasowo za to zachwycam się – a to współczesnymi kompozycjami na historyczny klawesyn w wykonaniu Aliny Ratkowskiej, a to barokowymi odkryciami z Biblioteki Gdańskiej, nagranymi przez Andrzeja Szadejkę i jego zespół albo – płytami z muzyką na instrumenty perkusyjne w wykonaniu Leszka Lorenta. Ostatnio z zaciekawieniem odkrywam poszczególne kompozycje na „One minute” – płycie flecistki Iwony Glinki, która wykonuje 60 jednominutowych utworów napisanych przez kompozytorów z całego świata. I czekam na „Two minutes” – 30 utworów dwuminutowych w duecie.

Najczęściej słucham muzyki…

Muzykę niestety słychać wszędzie, ciągle, dudni w uszach nieproszona. Tej, którą lubię, staram się słuchać głównie na żywo. Często słucham też w domu, z odtwarzacza, z płyty. Ale jeszcze częściej zdarza mi się najpierw posłuchać  czegoś z laptopa, z internetu – ot, znak czasów.

Ulubione miejsce związane z muzyką

Głogówek, szczególnie tamtejszy kościół barokowy. Jak tam brzmią zorkiestrowane walce Chopina! Albo Piąta Beethovena! Albo mistrzowskie wykonania muzyki sakralnej na organach.

W Warszawie ciekawym nowym miejscem na mapie muzycznej jest Nowy Świat Muzyki, na rogu ulic Świętokrzyska i Nowy Świat. Trochę starszym miejscem jest Teatr Stanisławowski w Łazienkach, to miejsce też bardzo lubię. I dla kontrastu – koncerty plenerowe, podczas których można siedzieć na trawie i delektować się muzyką w nieformalnym stroju, czasem wręcz przypadkowo natykając się na wydarzenie muzyczne.

Kinga Anna Wojciechowska- Roxy Photography / Presto

Zdjęcie: Roxy Photography / Presto

Kinga A. Wojciechowska
Właścicielka i redaktor naczelna magazynu „Presto. Muzyka Film Sztuka”. Absolwentka SGH, studiowała muzykologię na Uniwersytecie Warszawskim. W 2011 roku stworzyła jedyny w Polsce nowoczesny kwartalnik o muzyce klasycznej, filmowej, współczesnej i sztukach wizualnych. Prowadzi koncerty, warsztaty dziennikarskie i spotkania ze sztuką dla dzieci.
Presto to także portal prostoomuzyce.pl, społeczność na Facebooku i Instagramie, projekty edukacyjne, happeningi. To platforma do rozmów o sztuce i działań na rzecz promowania kultury wysokiej i twórczego życia.